Wie heeft er nog nooit een papieren vliegtuigje of een vogeltje gevouwen? Van kraanvogels tot bloemen en springende kikkers, de Japanse origami fascineert jong en oud over de hele wereld. Deze kunstvorm, die ontstond in de oudheid, heeft zich aanzienlijk ontwikkeld in het Land van de Rijzende Zon en de Japanners zijn hierin de grote meesters. Men zegt zelfs dat deze activiteit helpt om mindfulness te bereiken. Ontdek de geschiedenis van deze eeuwenoude kunst, de voordelen voor de gezondheid en de verschillende soorten vouwtechnieken.
🐣 De ware oorsprong van origami
Voor sommigen zou de kunst van het papier vouwen om vormen te creëren zijn ontstaan in China ten tijde van de Han-dynastie, onder de naam “Zhe Zhi“. Vroeger werden papieren offers verbrand tijdens Chinese begrafenisceremonies. Anderen denken dat de vouwkunst al bestond in de Japanse cultuur lang voordat het papier verscheen. Hoewel de oorsprong onzeker blijft, is het in het Land van de Rijzende Zon dat origami zich openbaarde onder de handen van de grote Japanse meesters. De kunst werd rond de 7e eeuw door boeddhistische monniken in de archipel geïntroduceerd en is wereldwijd bekend onder de Japanse naam. “Origami” komt van het werkwoord “oru” wat “vouwen” betekent en “kami” betekent “papier“.
Het vouwen van twee origami-kraanvogels, afkomstig uit het eerste bekende boek over origami, Hiden senbazuru orikata, gepubliceerd in Japan in 1797. Bron: Wikipedia
➡ De evolutie van origami in Japan
Toen origami in Japan verscheen, was papier een zeldzaam en zeer kostbaar goed. Men vouwde het uitsluitend tijdens religieuze ceremonies om te decoreren, een godheid te vertegenwoordigen of tijdens shintoïstische huwelijksrituelen. Origami zou zich daarna hebben ontwikkeld binnen boeddhistische praktijken voordat het de bushi-krijgers veroverde, voor wie de papieren bloem een symbool van vriendschap was. Ook hadden de edelen aan het keizerlijk hof de gewoonte om hun geschenken op een gevouwen vel papier te presenteren.
Het duurde tot de Edo-periode voordat origami zich over de gehele bevolking verspreidde. Met de democratisering van het gebruik van washi papier werd deze hobby toegankelijker. Origami-constructies werden toen voor recreatieve doeleinden gebruikt, als geluksbrenger geschonken en er verschenen diverse boeken met technieken. Vanaf 1800 werd deze kunstvorm opgenomen in het lesprogramma van Japanse kinderen. Na de Tweede Wereldoorlog stak origami de grenzen over, gepopulariseerd door de grote meesters Yoshizawa en Uchiyama en hun vele creaties. Tegenwoordig kunnen de meeste Japanners de iconische kraanvogel vouwen.
🎯 Wat is het doel van origami?
Waar origami in het verleden werd gebruikt voor religieuze, spirituele of decoratieve doeleinden, is het tegenwoordig vooral een creatieve activiteit die zowel kinderen als volwassenen vermaakt.
Al vroeg merkten sommige wetenschappers positieve effecten op de gezondheid en op de ontwikkeling van het kind op. Dit was het geval bij de Duitse pedagogen Friedrich Fröbel en Rudolf Steiner, pioniers van het alternatief onderwijs. Dit spel is namelijk ideaal om de fijne motoriek te ontwikkelen en spelenderwijs kennis te maken met meetkunde. U kunt het alleen of in een groep beoefenen voor een collectieve activiteit. In Japan wordt origami op de basisschool onderwezen in de vorm van handenarbeid. Deze discipline helpt de concentratie te verbeteren en vereist tegelijkertijd nauwkeurigheid, geduld en behendigheid. Het vouwen moet namelijk met precisie worden uitgevoerd, waarbij een specifieke volgorde van stappen wordt gevolgd om het gewenste object te verkrijgen. Tot slot is origami een uitstekend hulpmiddel voor creativiteit, want met een beetje verbeeldingskracht kunt u een oneindig aantal vormen of personages maken.
Wanneer het regelmatig wordt beoefend, is origami volgens wetenschappers een uitstekende oefening om uw geheugen te trainen of stress tegen te gaan. Deze activiteit vereist namelijk grote aandacht, waardoor u de dagelijkse beslommeringen kunt vergeten, uw geest kunt leegmaken en naar een staat van mindfulness kunt gaan.
🤷♀️ De verschillende soorten origami
Met traditionele origami kunt u dieren, bloemen of zelfs objecten zoals doosjes of bootjes maken, geïnspireerd op oude vouwtechnieken. U gebruikt hiervoor een vierkant vel papier dat u volgens een opeenvolging van technieken vouwt om een figuur te verkrijgen. Dit alles zonder gebruik te maken van knipwerk of enige lijm. Sommige vormen zijn zeer eenvoudig te realiseren, terwijl andere complexere handelingen vereisen.
Vandaag de dag bestaan er allerlei soorten origami. Onder de verschillende takken maakt modulaire origami het mogelijk om een assemblage van meerdere modules te creëren om objecten te vervaardigen, zoals bij 3D-origami. Actie-origami duidt op bewegende modellen zoals de beroemde springende kikker. Er bestaan ook technieken voor origami met nat papier, genaamd “wet folding“, die meer aan beeldhouwkunst doen denken. We kunnen ook froissing noemen met zijn gekreukte papieren of box pleating, dat hoeken van 45° en 90° gebruikt.
👌 De grootmeester van de origami
Akira Yoshizawa, grootmeester van de origami. Bron: alchetron.com
In de twintigste eeuw kende de kunst van het vouwen internationaal succes, dankzij de grote Japanse meester Akira Yoshizawa. Beschouwd als de vader van de moderne origami, zou deze auteur van talloze boeken meer dan 50.000 patronen hebben gemaakt. Evenzo heeft de origamimeester het systeem voor de codificatie van diagrammen uitgevonden. Hij zou ook het vouwen met nat papier hebben ontwikkeld, wat de creaties een natuurlijker uiterlijk geeft. Akira Yoshizawa was zich al bewust van de voordelen van deze creatieve hobby voor de geest. Hij zei: “Wanneer de handen bezig zijn, is het hart sereen“.
🪶 De kraanvogel, het beroemdste dier in origami
Wanneer men aan origami denkt, komt de kraanvogel direct in gedachten. En terecht, deze vogel heeft een sterke symboliek in Japan die geassocieerd wordt met een lang leven, vrede en geluk. Een legende vertelt dat iedereen die een origami van duizend met elkaar verbonden kraanvogels maakt, zijn wens in vervulling zal zien gaan. Hier is een tutorial om een mooie Japanse origami kraanvogel te maken.
🔰 Hoe te beginnen met origami?
Goed nieuws, de kunst van het vouwen vereist slechts zeer weinig materiaal. U heeft namelijk enkel een vel papier nodig. Origami vereist daarentegen een flinke dosis geduld en precisie.
Welk materiaal is nodig voor origami?
Een vierkant vel papier van 12 x 12 of 15 x 15 cm is perfect om mee te beginnen. Het gramgewicht mag niet meer dan 90gr/m2 bedragen om het vouwen te vergemakkelijken. Sommige origamisten gebruiken een vouwbeen, maar meestal is de kracht van de vingers voldoende. Dit hulpmiddel kan echter nuttig zijn wanneer u bij een bepaalde dikte komt of voor mini-origami’s. Over het algemeen is één vel voldoende voor de meeste figuren, maar voor sommige complexere origami’s zijn er meerdere nodig. Houd er rekening mee dat sommige modellen een rechthoekig formaat of zelfs stroken papier vereisen. Een origami-boek of een video-tutorial laat u zien hoe u de verschillende stappen uitvoert zodat de magie kan werken.
Wat is het beste papier om origami mee te maken?
Om te beginnen kunt u prima printerpapier gebruiken dat u in een vierkant snijdt. U kunt ook kiezen voor vloeipapier of kraftpapier. Wanneer u wat meer ervaring heeft, kunt u gekleurd washi papier of washi papier met een motief kopen. Evenzo is washi papier een uitstekend materiaal, omdat het zowel soepel als stevig is.
De basis van het papier vouwen beheersen
Vouwen, terugvouwen, platdrukken, gladstrijken… dit zijn de instructies voor de vouwer! Om een origami te maken, moet u de instructies volgen die op de schema’s staan aangegeven. Het systeem van symbolen dat wordt gebruikt, wordt solfège genoemd. De lijnen vertegenwoordigen de vouwen en de pijlen de uit te voeren beweging.
De vouwen en de basistechnieken
De dalvouw is een V-vormige vouw, terwijl de bergvouw een omgekeerde V is. Dit zijn de twee basisvouwen voor origami. De opeenvolging van beide vormt de zigzagvouw. Bovendien maakt de binnenwaartse of buitenwaartse omgekeerde vouw het mogelijk om een vogelbek te maken. Er bestaan ook andere vouwtechnieken zoals de bloemblaadjesvouw, het konijnenoor of de platgedrukte vouw. Veel origami’s beginnen met dezelfde opeenvolgingen van vouwen die we basistechnieken noemen. De meest populaire zijn de visbasis, de vliegerbasis, de waterbom of de diamantbasis.
Voilà … de kunst van de Japanse origami heeft geen geheimen meer voor u. Dus, bent u klaar om met een paar bewegingen een stukje papier in een kikker of een kraanvogel te veranderen?
