Als u het geluk heeft om naar Japan te reizen, zult u ongetwijfeld horen hoe Japanners te pas en te onpas het woord “kawaii” gebruiken (uit te spreken als “ka-wa-ieeee”, met de nadruk op de “ieeee”), zeker als u zich in de wijk Harajuku bevindt, de iconische plek van de Japanse popcultuur. 😻 En als u het niet hoort, dan zult u het ongetwijfeld overal zien.
Als Japans bijvoeglijk naamwoord voor iets of iemand die schattig is, wordt het woord kawaii (可愛い, of かわいい) veelvuldig gebruikt in Japan. Deze cultuur van het schattige is terug te vinden in de kledingstijl van jonge meisjes, op reclameposters, in J-popmuziek en zelfs in de Japanse keuken!
Maar wat betekent kawaii? Waar komt deze verrassende cultuur van het schattige, het aaibare en knuffels met een groot hoofd zoals Hello Kitty vandaan? Dat gaan we bekijken. 😄
Bereid u voor om het kawaii-universum te ontdekken, een verbazingwekkende parallelle wereld!
Oorsprong en definitie van het woord “kawaii”
De eerste betekenis die in ons opkomt bij kawaii is “schattig“.
In werkelijkheid is de connotatie van het woord kawaii niet altijd positief geweest en de huidige definitie laat zich niet in één woord samenvatten. De oorsprong zou liggen bij het woord “kaohayushi“, dat tijdens de Heian-periode (794 – 1185) werd gebruikt om “een gezicht dat rood is van schaamte of schuldgevoel” te beschrijven. 😳 Tijdens het Taisho-tijdperk (1912 – 1926) evolueerde dit woord naar “kawayushi“, wat “beschaamd, zielig, kwetsbaar” of ook “schattig, lief, klein” betekent. Dit woord met dubbele betekenis leidde uiteindelijk tot de term kawaii die we nu kennen, evenals de term kawaisô, wat “zielig” betekent.
De term kawaii wordt gebruikt om iets of iemand die schattig, onschuldig en puur is te omschrijven. Achter dit woord schuilen ook connotaties van verlegenheid, kwetsbaarheid en tederheid. Wanneer u aan kawaii denkt, kunt u denken aan baby’s met hun roze wangen 👶 of aan kleine pluizige wezentjes, zoals jonge katten of dwergkonijnen. Over het algemeen verwijst dit begrip van schattigheid naar de onschuld van de jeugd.
Fictieve personages die als “kawaii” worden bestempeld, hebben allemaal dezelfde kenmerken: een rond hoofd, meestal buitenproportioneel ten opzichte van het lichaam, zeer grote ronde ogen, een heel klein neusje en een heel klein mondje. De kleuren blijven meestal in pasteltinten, nuances van roze, blauw… kortom, een breed kleurenpalet dat doet denken aan de vroege kindertijd.
De geboorte van de kawaii-cultuur, een daad van rebellie
De geboorte van de kawaii-stijl is complex en mysterieus; het is moeilijk om de verschijning ervan precies te dateren en nog moeilijker om het op slechts één manier uit te leggen. Het is echter mogelijk om een verband te leggen tussen de opkomst van de kawaii-stijl en enkele daden van rebellie door studenten.
Eind jaren 60 en begin jaren 70 lanceerden Japanse universiteitsstudenten een protestbeweging tegen verstikkende tradities, academische kennis en autoriteit. 😠✊ Tijdens deze rebellie spijbelden velen van hen om manga’s voor kinderen te lezen. Dit onvolwassen gedrag was een protest tegen de stress, de sociale druk van het volwassen leven en de eisen van het bedrijfsleven.
We zien ook een ware calligrafische revolutie. Jonge meisjes begonnen horizontaal te schrijven met ronde karakters, gelijkmatige lijnen en versierd met kleine tekeningen en symbolen zoals hartjes, sterretjes en schattige gezichtsuitdrukkingen (die later de bekende smileys zouden worden die we allemaal kennen 😉).
Deze nieuwe manier van schrijven, ver verwijderd van de traditionele verticale kalligrafie met streng onregelmatige penseelstreken, kende een fenomenaal succes op alle Japanse scholen, tot grote wanhoop van de leraren, omdat de schriften onleesbaar werden. Deze schrijfstijl, bekend onder de naam burikko-ji (“kinderachtige karakters”) of koneko-ji (“kitten-karakters”), werd op sommige scholen zelfs verboden.
Toen de industrie zich bewust werd van de omvang van dit fenomeen, duurde het niet lang voordat bedrijven zich op deze mode van het schattige stortten. Om hun producten of diensten te verkopen, aarzelden adverteerders niet om de kawaii-schrijfstijl van jonge Japanners te gebruiken. Een van de eerste bedrijven die op de kawaii-golf meesurfte, is zonder twijfel het bedrijf Sanrio, dat in 1974 een wereldwijd erkend kawaii-personage creëerde: Hello Kitty!
Alomtegenwoordigheid van kawaii in de Japanse cultuur
Oorspronkelijk gezien als een protestbeweging, is kawaii uitgegroeid tot een essentieel onderdeel van de Japanse cultuur dat diep in de samenleving verankerd is.
Het bijvoeglijk naamwoord kawaii kan worden gebruikt om zowel een wezen of object als een houding, kledingstijl of situatie te karakteriseren. De kawaii-stijl strekt zich uit van mode tot kunst, keuken en muziek.
🎵 Kawaii in de muziek
Als we slechts één popicoon en koningin van de kawaii zouden moeten noemen, dan zou dat zonder twijfel zangeres Kyary Pamyu Pamyu zijn. Om haar kleurrijke, sprankelende en… vreemde universum te ontdekken, is er niets beters dan de videoclip van haar nummer Ponponpon te bekijken. 👇
Mocht dit voorproefje u nog niet hebben overtuigd dat Japanners in een wereld apart leven, luister dan eens naar een nummer van de groep Babymetal, een kawaii-metalband. 🤘 Ja, u leest het goed. En als u dacht dat het kawaii-universum en heavy metal nooit samen konden gaan, bekijk dan deze video eens. 😄
👗 Kawaii in de mode
De kawaii-kledingstijl is hoofdzakelijk vrouwelijk.
Het doel? Een kinderlijk uiterlijk aannemen dat zeer kleurrijk is en vol zit met allerlei accessoires: armbanden, kettingen, haarspeldjes, strikjes in het haar, strass-steentjes of zelfs super schattige knuffeltassen. 🎀
De kleding is versierd met ruches, kant, pofmouwen, hoge sokken en lakleren schoenen. Het combineren van materialen, het mixen van explosieve of pastelkleuren en het verzamelen van gadgets maken deel uit van de dresscode van de kawaii-mode. En omdat er nooit genoeg kleuren kunnen zijn, aarzelen ze niet om een pruik met lang roze, paars of blauw haar te dragen.
Binnen de kawaii-mode bestaan er verschillende kledingstijlen. De populairste onder jonge Japanse meisjes is degene die we in de vorige alinea hebben beschreven. Deze vrolijke en kleurrijke kawaii-stijl draagt de naam Sweet Lolita.
De Gothic Lolita’s zijn net zo schattig, maar in een heel ander universum, veel duisterder en macaberder. Er zijn ook Wa Lolita’s, die sterk verbonden zijn met de traditionele Japanse mode, of de Fruits Lolita’s die kleding dragen met felle kleuren en fruitmotieven. 🍓
👉 Voor meer informatie, ontdek onze gids om de Lolita-stijl aan te nemen!
De kawaii-mode komt tot uiting via kleding, talloze accessoires en make-up, maar ook via een kinderlijke lichaamshouding. Als u een meisje ziet dat kawaii gekleed is, zult u merken dat haar voeten meestal naar binnen zijn gedraaid, haar hoofd schuin staat en haar vingers een V-teken vormen. ✌️
🍱 Kawaii in de keuken
In de Japanse cultuur is het gebruikelijk om thuis de lunch klaar te maken en in een doosje te doen om mee te nemen naar het werk, school of gewoon voor uitstapjes. Deze maaltijdbox draagt de naam bentobox. Traditioneel bereiden moeders de bento ‘s ochtends vroeg voor elk gezinslid.
Voor kinderen worden de ingrediënten in de bento vaak zo gesneden en gevormd dat ze het uiterlijk krijgen van kawaii-tekenfilmfiguren of dieren. 🐰
Dit specifieke type bento heet kyaraben-bento (afgeleid van het woord kyarakutaa, wat “personage” betekent). Het doel is om moederliefde te tonen, maar ook om de maaltijd smakelijker en minder saai te maken voor kinderen.
De kyaraben-bento kent een groot succes dat verbonden is met het groeiende kawaii-fenomeen. Er zijn televisieprogramma’s, culinaire tijdschriften en zelfs wedstrijden aan gewijd.
Sommige kyaraben zijn zo gedetailleerd dat ze lijken op ware eetbare kunstwerken. Tegenwoordig is dit type kawaii-bento niet langer alleen voorbehouden aan kinderen en vermaken veel volwassenen over de hele wereld zich met het maken van hun eigen kyaraben om wat vreugde en plezier in hun dagelijks leven te brengen. Daarvoor is niets eenvoudiger: u hoeft alleen de juiste bento-accessoires te vinden om allerlei soorten personages te kunnen maken. 😊
En, zonder enige overgang: als u gefascineerd bent door zowel de kawaii-wereld als het universum van manga’s, zou u minstens één keer in uw leven de ervaring van een Maid café moeten proberen! 😜
📮 Kawaii ten dienste van bedrijven, prefecturen en diverse Japanse diensten
Kawaii stopt daar niet, integendeel, en dit begrip is niet alleen voorbehouden aan entertainment. De meeste bedrijven hebben hun eigen mascotte, een schattig personage dat hun bedrijf aantrekkelijker maakt.
Evenzo wordt elke prefectuur in Japan vertegenwoordigd door een mascotte wiens rol het is om de regio te promoten. Bedenk dat zelfs de politie, het leger en de kernenergie er een hebben! 🙃
Links, Shinjo-kun, de mascotte van de stad Susaki, die in 2016 de hoofdprijs voor mascottes won. Rechts, Kumamon, de bekendste mascotte van Japan, die de prefectuur Kumamoto vertegenwoordigt.
Tot slot is kawaii in Japan veel meer dan een simpel bijvoeglijk naamwoord om iets schattigs te omschrijven, veel meer dan een modetrend; het is een essentieel onderdeel van de Japanse cultuur.
Kunnen we achter dit verlangen naar een terugkeer naar de kindertijd, naar een kleurrijke en vrolijke wereld waar iedereen van elkaar houdt en elkaar accepteert, niet een zekere vorm van rebellie zien? Deze weigering om volwassen te worden zou wel eens een manier kunnen zijn om de toekomst van de volwassene in Japan aan te vechten, de verantwoordelijkheden die men heeft tegenover de gemeenschap, de verplichting om in de pas te lopen en hard te werken zonder enig teken van zwakte te tonen.
Hoe dan ook, als u het geluk heeft om op reis te gaan naar het land van de rijzende zon, zult u nergens aan kawaii kunnen ontsnappen, waar u ook gaat. 😄
