De kat is wereldwijd het onderwerp van vele bijgeloven, en Japan vormt daarop geen uitzondering.
De Bakeneko (化け猫 of “monsterkat”) is een kwaadaardig wezen en een spookkat die aan de basis ligt van talloze legendes. Hij behoort tot de familie van de yokai, de geesten uit de Japanse folklore.
Achter zijn bijzondere uiterlijk als kat met een lange staart schuilt een geducht monster dat in staat is om een huis te achtervolgen, vuur te spuwen of zelfs zijn eigenaar te verslinden.
Ontdek de oorsprong van de Bakeneko en de legendes rondom dit angstaanjagende dier. Let op: na het lezen van dit artikel zult u uw eigen huisdier nooit meer op dezelfde manier bekijken 🙀.
😼 De oorsprong van de Bakeneko
In de 17e eeuw, tijdens de Edo-periode, ontwikkelde de textielindustrie zich, wat leidde tot de opkomst van de zijdecultuur in Japan. In die tijd werden katten gewaardeerd omdat ze de ratten en muizen vingen die de zijderupskwekerijen bedreigden. Deze beschermende dieren mochten daarom niet verkocht worden. Hierdoor bevolkten vele zwerfkatten de straten, wat in het Land van de Rijzende Zon tot allerlei legendes leidde.
De term Bakeneko betekent “veranderde kat” of “spookkat“. Men vertelde namelijk dat dit dier in een demon kon veranderen om een huis te terroriseren en bezit te nemen van zijn eigenaar. Niet erg sympathiek voor een kat 😾!
💪 De magische krachten van de Bakeneko
Dit wezen uit de Japanse mythologie ziet eruit als een gewone kat, maar is in feite een yokai (bovennatuurlijk wezen) met vele krachten, zoals het vermogen om van gedaante te veranderen, mensen te bezeten of zelfs mensen te laten dansen.
Het is niet eenvoudig om een Bakeneko te onderscheiden van een gewone huiskat, maar men zegt dat hij graag aan olielampen likt. Nou ja… aangezien deze lampen destijds werden gemaakt op basis van visvet 🐟, is dat voor een kat natuurlijk niet zo vreemd.
Afbeelding van een Bakeneko die mensen kwelt, door Utagawa Kunisada
Er wordt gezegd dat de demonische geest van de Bakeneko in staat is om een menselijke gedaante aan te nemen door op zijn achterpoten te gaan staan of zelfs vuurballen te werpen. Ook laat men deze yokai nooit in de buurt van lijken, omdat hij de doden ☠️ tot leven kan wekken door er bovenop te springen.
Echter, niet zomaar elke kat wordt een Bakeneko! Om te transformeren moet de kat aan bepaalde criteria voldoen wat betreft leeftijd, gewicht en lichaamsbouw. Een beetje zoals de eisen in de modellenwereld!
Zo moet hij:
- ✔ Dertien jaar oud zijn
- ✔ Meer dan 3,5 kg wegen
- ✔ Een lange staart hebben
😺 De verschillende soorten Bakeneko
Hoewel de meeste Bakeneko sluwe wezens zijn die hun eigenaar willen verslinden om hun doel te bereiken, bestaan er ook meer goedaardige varianten: de Maneki Neko. U kent ze wel, die kleine gelukskatten die u met een opgeheven pootje begroeten bij de ingang van Aziatische winkels 😻? Van nature welwillend, nodigen zij geluk en voorspoed uit in huis.
Afbeelding van een Bakeneko (links) en een Nekomata (rechts).
Wanneer de staart van de Bakeneko zich in tweeën splitst, heeft u te maken met een Nekomata 👹, een zeer gevaarlijk wezen dat u liever niet op uw pad tegenkomt en al helemaal niet in huis wilt halen. Deze kwaadaardige kat staat erom bekend zijn omgeving te kwellen.
Daarom knipten Japanners soms de staart van kittens af, uit angst dat ze later in demonen zouden veranderen. Uit deze angstaanjagende bijgeloven ontstond de Japanse Bobtail.
🐱 Enkele legendes over de Bakeneko
De legende van de Japanse Bobtail
Kent u dit vreemde kortharige kattenras genaamd de Japanse Bobtail? Achter deze kattensoort schuilt een Japanse legende die we u graag vertellen.
Terwijl een kat zich opwarmde bij het haardvuur, vatte zijn staart per ongeluk vlam. In paniek rende de kat met zijn brandende staart de stad in en stak alle huizen in brand. Na deze ramp besloot de keizer van Japan om de staarten van alle katten te laten inkorten, zodat dit incident nooit meer zou gebeuren.
Foto van een Japanse bobtail, de kat zonder staart.
De legende van de vampierkat
O Toyo, de favoriete concubine van prins Nabeshima, werd achtervolgd door een Bakeneko en kon de slaap niet vatten. Op een nacht, toen ze wakker schrok uit een vreselijke nachtmerrie, werd de jonge vrouw aangevallen door een monsterlijke kat. Nadat hij haar had gedood, nam hij onmiddellijk haar gedaante aan om de prins te verleiden. Verblind door de schoonheid van de valse O Toyo, merkte Nabeshima geen enkel verschil. Hij bracht graag tijd door in het gezelschap van zijn schone dame.
Later werd de prins ziek en ondanks de komst van vele genezers kon niemand de oorzaak van zijn kwalen vinden. Ook hij had nachtmerries en werd elke ochtend zwakker wakker, totdat hij zijn verstand begon te verliezen.
Elke nacht waakten wachters over prins Nabeshima. Vreemd genoeg konden zij de slaap niet weerstaan en vielen ze steevast in slaap. Onder hen was een jonge soldaat genaamd Itô Sôda, die zijn missie zeer serieus nam.
Illustratie van Patrick Jannin
Terwijl alle wachters die over de prins waakten in slaap waren gevallen, sneed Itô Sôda zichzelf in de knie met zijn dolk toen hij voelde dat de vermoeidheid hem overmande. Door de pijn te gebruiken om wakker te blijven, slaagde de jonge wachter erin de slaap die hem bedwelmde te overwinnen. Zo zag hij hoe O Toyo de kamer van de prins binnenging. Hij begreep dat de schone dame in feite een vampier was die zich voedde met het bloed van heer Nabeshima. Ontmaskerd werd O Toyo snel geëxecuteerd. Men zegt dat de jonge vrouw bij haar dood veranderde in een grote zwarte kat.
De legende van Takasu Genbei
Nadat ze haar kat was verloren, veranderde de moeder van Takasu Genbei plotseling van gedrag. Normaal gesproken sociaal, zonderde ze zich regelmatig af en vermeed ze het gezelschap van haar naasten. Toen ze zich in haar kamer had teruggetrokken om te eten, zag Takasu Genbei door de kier van de deur een silhouet dat leek op dat van een kat die een karkas verslond. Vreemd genoeg droeg het monster de kleding van zijn moeder. Vervuld van angst doodde de man het afschuwelijke wezen, dat plotseling weer de gedaante aannam van de verdwenen kat.
👻 De Bakeneko, een spook dat de Japanners fascineert
De Bakeneko en manga’s
Ook manga’s laten zich op grote schaal inspireren door de monsterkat. Denk aan Kuro, de demonische kat uit de serie Blue Exorcist, de personages uit de animatiefilm Neko no ongaeshi (Het Koninkrijk van de Katten) of de manga Bakemonogatari, waarvan een van de helden bezeten is door een Bakeneko.
Het personage Kuro in de serie Blue Exorcist.
In de wereld van videospellen is de Bakeneko ook aanwezig. Denk aan de verschijning van de Nekomata in Final Fantasy of Pokémon via het personage Espeon.
Een populaire yokai in de Japanse kunst
Al eeuwenlang is de kat een bijzonder gewaardeerd dier in de Japanse cultuur. Na de beroemde Maneki Neko die in de meeste winkels en restaurants te vinden is, blijft de Bakeneko een onmisbaar figuur in de Japanse kunst.
Zo wordt hij afgebeeld in talloze werken, zoals in de stukken van het kabuki-theater, de illustraties van Toriyama Sekien, de schilderijen van Utagawa Kunisada of de tekeningen van Yosa Buson.
De ster van de Japanse folklore
Zowel beangstigend als fascinerend: de spookkat wordt elk jaar in Tokio geëerd met een festival. Op het programma staan kostuums, optochten en dansen om de beroemdste kat te vieren in de wijk Kagurazaka, elk jaar in oktober rond Halloween. De Bakeneko Matsuri is een evenement dat kattenliefhebbers niet mogen missen.
Als u van plan bent om erheen te gaan, vergeet dan uw Japanse kattenmasker niet!
De vereerde monsterkat, de Bakeneko, is een kwaadaardig wezen dat angst en respect inboezemt door middel van legendes, kunst en de Japanse folklore. Mysterieus en sluw, deze meedogenloze kat achtervolgt zowel de schermen als de huizen.
Omslagafbeelding: Illustratie van Ayako Ishiguro.
