Sumo is uitgeroepen tot nationale sport en is een ware institutie in Japan. Deze eeuwenoude vechtsport is zeer populair en bovendien de meest heilige in het Land van de Rijzende Zon.
Sumo is de traditionele Japanse worstelsport waarbij twee zwaargebouwde tegenstanders elkaar in een man-tegen-man gevecht ontmoeten. Het doel van deze sport is om de tegenstander uit de ring te duwen of hem op de grond te krijgen.
Deze discipline, die voor buitenlanders zowel curieus als indrukwekkend is, toont op bijzondere wijze het unieke karakter van de Japanse cultuur aan.
Ontdek deze Japanse worstelsport vol rituelen waarbij de strijders met goden worden vergeleken!
🔎 Geschiedenis en oorsprong van sumo in Japan
Sumo is diep verankerd in de geschiedenis van het Land van de Rijzende Zon. De oudste Japanse verhalen uit de Kojiki (gepubliceerd in 712) maakten immers al melding van deze beoefening. Het was bovendien tijdens een worstelgevecht dat de god Takemikazuchi Takeminakata versloeg en de Japanse eilanden veroverde.
Links, twee prenten van Utagawa Kunisada die sumogevechten voorstellen (1840-1850). Rechts, een voorstelling van de worstelaar Masanosuke Inagawa door Kuniyoshi Utagawa (1845).
Een beetje later vertelt de Nihon Shoki, een ander historisch verzamelwerk over de oorsprong van Japan, over de overwinning van Nomi No Sukune, een legendarische vechter. Het betrof destijds een confrontatie tussen twee stervelingen: Nomi No Sukune en Taima No Kuehaya, de sterkste krijger van keizer Suinin. De eerste versloeg zijn tegenstander dankzij Japanse worsteltechnieken en werd vervolgens de god van het Sumo.
Zo vindt deze Japanse vechtkunst haar oorsprong in de Japanse mythologie en het shintoïsme. Bovendien werden er gevechtsrituelen georganiseerd ter ere van de godheden om hen gunstig te stemmen en de oogst te bevorderen.
Sumo door de tijd heen
In de Nara-periode diende sumo als vermaak aan het keizerlijk hof. Gaandeweg werd de discipline gecodificeerd. De regels en rituelen werden geleidelijk ingevoerd om dichter bij de worstelsport te komen die we vandaag de dag kennen.
Tijdens de Kamakura-periode kreeg sumo een andere roeping dan vermaak of religieuze rituelen. Het werd een vechtkunst die door samoerai werd gebruikt voor man-tegen-mangevechten.
In de 17e eeuw, toen Japan een vreedzamere periode kende, bevrijdde sumo zich van zijn militaire functie om de favoriete attractie van de aristocraten te worden, voordat het een eeuw later werd geofficialiseerd als de nationale sport van Japan.
Sumoworstelaars in de jaren 1870. ©The New York Public Library
Pas tegen het einde van de 19e eeuw verschenen sumogevechten in de pers. Er werden eindelijk prijzen uitgereikt aan de winnaars. Tegelijkertijd begon de sport zich te professionaliseren.
Het was echter de nationalistische invloed van het Showa-tijdperk die het Japanse worstelen zo populair maakte. Een periode waarin de Japanse sumobond in 1925 werd opgericht. De missie? Nieuwe regels invoeren en kampioenschappen organiseren. Sumogevechten werden vervolgens op de radio uitgezonden voordat ze in 1953 op televisie verschenen.
Tegenwoordig zijn er steeds minder Japanse worstelaars en worden zij vervangen door buitenlandse vechters. Het moet gezegd worden dat deze sport extreme levensomstandigheden en veel opofferingen vereist.
🤼♂ De rikishi of sumoworstelaar
De professionele worstelaar wordt rikishi genoemd (wat “sterke man” betekent) en niet sumotori (een term die gereserveerd is voor beginners). Naast het dragen van een zeer karakteristieke outfit, volgt de vechter een rigoureuze training en een zeer specifieke levensstijl.
Rikishi treden al op jonge leeftijd toe tot een heya (stallen), een soort sumoclub waar zij in een gemeenschap leven en elke dag trainen onder leiding van de oyakata (voormalig verdienstelijk worstelaar, hoofd van de stal).
Nieuwe sumoworstelaars nemen bij aankomst in de instelling een vechtersnaam aan. Zij verblijven in slaapzalen, terwijl worstelaars met een hogere rang recht hebben op een eigen kamer. Niet iedereen wordt een groot kampioen en alleen de machtigsten onder hen ontvangen een salaris. Voor hen begint een zeer strikte levensstijl.
Traditionele kleding van de rikishi: een riem (mawashi) en een knot (chonmage).
De kleding van de rikishi
Als er iets is dat verrassend is voor onze Europese cultuur, dan is het wel de look van de rikishi tijdens de gevechten. Naast hun opvallende lichaamsbouw dragen de worstelaars niets anders dan een soort string die hun taille omringt en hun kruis bedekt 😲.
Deze riem genaamd mawashi is hun officiële tenue. Hij wordt gedragen bij alle gevechten en ongeacht de tijd van het jaar. De meest imposante wegen bijna 4 kg voor een lengte van 8 meter. U vraagt zich vast af hoeveel rondjes u om uzelf heen zou kunnen maken met dit stuk stof 😉.
Net als de samoerai dragen de worstelaars een traditionele knot om hun lange haar naar achteren te houden. Let wel, zij mogen hun haar pas knippen als ze met pensioen gaan. Wat betreft de worstelaars in de hogere divisie, zij onderscheiden zich door een typisch kapsel genaamd oicho.
🥋 De training van sumoworstelaars
De worstelaars worden vroeg wakker (rond 5 uur) om zeer vroeg met de oefening te beginnen. Ze warmen op en trainen vervolgens intensief op een nuchtere maag om erg hongerig te zijn bij de lunch. De sessie eindigt met een gevecht. De hoogst geplaatste rikishi strijden als laatsten tegen elkaar; zij zijn ook degenen die als eersten gaan eten, vergezeld door het hoofd van de stal.
🥘 De levensstijl van sumo’s
Na het flink zweten tijdens de training nemen sumoworstelaars een bad. Bij de lunch moeten zij een indrukwekkend aantal calorieën binnenkrijgen. Hiervoor eten zij een stoofpot die zeer rijk is aan eiwitten (chankonabe), vergezeld van een grote hoeveelheid rijst en drinken zij bier.
Na de lunch laten zij hun haar doen en ronden zij de huishoudelijke klusjes af, waarna het tijd is voor een middagdutje, wat essentieel is om de eiwitten en vetten op te slaan. ‘s Avonds eten de sumoworstelaars opnieuw chankonabe om ongeveer 8000 kcal/dag te bereiken, oftewel bijna 3 keer zoveel als een topsportvoetballer 😮.
🙋♂️ De sumotori in 5 vragen
Ver verwijderd van het fysieke archetype van de sporter die wij kennen, worden sumoworstelaars in Japan bijzonder gerespecteerd en zelfs aanbeden. Hun enorme lichaamsbouw, hun kracht, hun ijzersterke mentaliteit en hun voorbeeldige gevoel voor discipline fascineren.
In Europa spreken deze ongeëvenaarde vechters en hun vreemde rituelen tot onze verbeelding. Laten we proberen de mythe van deze Japanse halfgod een beetje te ontrafelen.
1. Waarom zijn sumoworstelaars dik?
Het gewicht is een obsessie bij sumo, want hoe zwaarder hij is, hoe lager zijn zwaartepunt zal zijn en hoe meer kracht hij zal hebben om zijn tegenstander te duwen of te werpen. Bovendien helpt dit hem tijdens de tachiai (de eerste botsing tussen de vechters), waarvan de overwinning vaak afhangt. Kortom, het gewicht geeft de sumo meer kracht. Een te zware worstelaar zal echter minder snel zijn, dus alles is een kwestie van evenwicht.
2. Wat is het gemiddelde gewicht van een sumo?
Het gemiddelde gewicht van een rikishi is ongeveer 150 kg voor meer dan 1m80. De zwaarste worstelaar in de geschiedenis van sumo woog 285 kilo.
3. Hoe worden sumo’s dik?
Sumoworstelaars eten ongeveer 8000 calorieën per dag voordat ze gaan rusten, wat zorgt voor een betere opname en een aanzienlijke gewichtstoename, terwijl hun intensieve fysieke training de spiermassa ontwikkelt.
4. Zijn sumo’s gezond?
Hoewel ze volgens de BMI-criteria fors overgewicht hebben, lijden actieve sumo’s niet specifiek aan ziekten die verband houden met obesitas, aangezien hun vet zich voornamelijk onder de huid bevindt en niet rond de organen. De reden voor dit fenomeen: intensieve trainingen 💪.
5. Wat is de levensverwachting van een sumo?
U moet weten dat een sumoworstelaar rond zijn 30e met pensioen gaat. Op dat moment loopt hij een groot risico om visceraal vet te ontwikkelen, vooral als hij zijn voedingspatroon en fysieke activiteit niet aanpast. Vanwege overgewicht zijn sumoworstelaars vatbaarder voor hart- en vaatziekten en stofwisselingsziekten. Hun levensverwachting is daarom beperkt tot 60-65 jaar. Dit blijft echter zeer variabel van individu tot individu.
💁♀️ De sumo voor vrouwen
Lange tijd was deze contactsport exclusief voorbehouden aan mannen en vrouwen, die vanwege een oud shinto-geloof als onrein werden beschouwd, mochten de toernooien niet eens bijwonen. Dat is genoeg om de haren van feministen overeind te doen staan 😔.
Toch gaan de oudste sporen van vrouwelijke sumo terug tot de 18e eeuw, toen er gevechten werden georganiseerd in bordelen om mannen te vermaken.
Gelukkig stelt de discipline zich sinds het einde van de 20e eeuw eindelijk open voor vrouwen, onder de naam shin-sumo. Zij kunnen tussen de mannen trainen. Ze kunnen echter nog niet de status van professional bereiken. Er is nog tijd nodig om de mentaliteit in deze zeer conservatieve Japanse kunst te veranderen.
Tot slot is het vrouwensumo goed op weg, aangezien er in 2013 een eerste internationaal vrouwentoernooi in Osaka plaatsvond… een grote vooruitgang in de wereld van het sumo. Evenzo wil de internationale federatie de vechtsport opnemen in de Olympische Spelen, wat de sport zou laten evolueren naar een gemengde discipline.
👉 Sumogevecht: regels en rituelen
Sumo is een vechtsport die gehoorzaamt aan vele regels en rituelen. Allereerst neemt elke rikishi een shikona of worstelaarsnaam aan. In tegenstelling tot veel vechtsporten zijn er geen gewichtsklassen. Een grote mastodont kan dus vechten tegen iemand van minder dan 100 kg. Alle worstelaars dragen de mawashi (van zijde voor de eerste en tweede divisie) en hun haar is in een traditionele knot (chonmage) gestyled.
Rikishi of sumoworstelaars voor het gevecht. ©J. Henning Buchholz
Voor elk gevecht worden de sumoworstelaars opgeroepen door de yobidashi of omroeper, die hen vraagt om op de dohyo (een soort arena) te stappen. De vechters groeten elkaar en voeren daarna een mentale voorbereiding van enkele minuten uit. Op dat moment beoefenen zij zuiveringsrituelen, die voortkomen uit shintoïstische ceremonies.
Zij beginnen met het uitvoeren van een shiko (ritueel waarbij het been zeer hoog wordt opgetild om het vervolgens hard op de grond te stampen) voordat zij een slok water drinken en weer uitspugen (chirkara mizu). Vervolgens gooien zij een handvol zout op de grond om deze te zuiveren. Daarna stappen de twee worstelaars naar het midden van de dohyo, gaan tegenover elkaar gehurkt zitten, klappen in hun handen en strekken hun armen (chiri chôzu).
Worstelaar die een shiko uitvoert om indruk te maken op zijn tegenstander. ©Alessio Roversi
Na verschillende reeksen rituelen kan het gevecht eindelijk beginnen. Het start bij het signaal van de gyoji (scheidsrechter) die zijn waaier draait. Dit is het moment waarop de sumo’s de grond met hun vuisten aanraken voordat zij zich hevig tegen elkaar aan werpen. De tachi-ai (botsing tussen de twee worstelaars) markeert het begin van de aanval.
Om het gevecht te winnen, moet u uw tegenstander uit de cirkel duwen of hem met een ander lichaamsdeel dan zijn voeten de grond laten raken. Evenzo, als de worstelaar zijn mawashi verliest, is het verlies… nog een reden om hem goed vast te maken 😅. Aan het einde van het toernooi ontvangt de deelnemer die de meeste overwinningen heeft behaald een prijs.
📍 De technieken die worden gebruikt bij sumo
Worstelaars gebruiken hun gewicht om hun rivaal uit de ring te duwen. Ze gebruiken technieken voor lijf-aan-lijfgevechten die erop gericht zijn hun tegenstander uit balans te brengen. Merk op dat er momenteel 82 erkende sumotechnieken bestaan. Tijdens het gevecht is het verboden om aan het haar te trekken, op de geslachtsdelen, de ogen of de zonnevlecht te mikken, met een gesloten vuist te slaan of de tegenstander te wurgen. Het gevecht eindigt wanneer een van de rikishi buiten de cirkel stapt of de grond raakt met een ander lichaamsdeel dan de voetzool.
😎 Een sumotoernooi bijwonen
Nu sumo geen geheimen meer voor u heeft, rest u enkel nog het bijwonen van een toernooi om dit unieke spektakel in het Land van de Rijzende Zon te kunnen bewonderen.
Als u een reis naar Japan plant, weet dan dat er zes officiële sumotoernooien per jaar zijn die elk vijftien dagen duren. In januari, mei en september in Tokio, in maart in Osaka, in juli in Nagoya en in november in Fukuoka.
U moet rekening houden met ongeveer vijftien euro om een sumotoernooi bij te wonen en tot 70 euro als u reserveert. Bepaalde plaatsen, zoals boxen voor 4 personen, zijn veel duurder. U kunt uw ticket vooraf kopen bij een konbini, direct ter plaatse of via internet reserveren. Weet dat de plaatsen snel uitverkocht zijn! Om er zeker van te zijn dat u een gevecht kunt bijwonen, raden wij u aan om uw plaatsen een maand van tevoren te boeken op een online reserveringssite zoals Tiket Oosumo.
Als symbool van Japan en zijn traditionele cultuur blijft sumo een fascinerende vechtsport die indruk maakt. En u, hoe kijkt u naar deze sport?
