Kleding, gebaren, houdingen, mimiek… in elk land zijn er duidelijke culturele verschillen, of het nu gaat om de manier van kleden, gedragen of communiceren. Ook de lichaamstaal varieert van de ene kant van de wereld tot de andere. De Japanse gebaren, die de gesproken taal ondersteunen, zijn voor de meeste westerlingen vaak moeilijk te ontcijferen.
Bovendien, als u naar de archipel reist, zult u al snel merken dat beleefdheid in Japan een vereiste is. Daarom is het beter om van tevoren de goede manieren te kennen om niet over te komen als een onbeleefde gaijin (buitenlander).
Laten we eens nader bekijken waar de meest voorkomende Japanse gebaren voor staan:
🙇 Groeten door licht te buigen
U heeft vast al opgemerkt dat Japanners elkaar niet kussen en geen handen schudden? In de Japanse cultuur is fysiek contact uitgesloten, zelfs om elkaar te begroeten. Japanners zullen eerder het bovenlichaam licht naar voren buigen, terwijl ze de armen langs het lichaam houden om hun respect te tonen. De buiging varieert van een eenvoudige knik met het hoofd tot een diepe buiging, afhankelijk van de context en het hiërarchische belang van de persoon tegenover hen. Merk op dat dit traditionele Japanse gebaar wordt gebruikt om gedag te zeggen, afscheid te nemen en ook om te bedanken of zich te verontschuldigen. Als u trouwens een Japanner aan de telefoon observeert, zult u hem waarschijnlijk zien buigen, zo diep zit deze gewoonte verankerd.
✊ Met de vingers tellen in het Japans
De bewoners van de archipel doen het beslist niet zoals iedereen… Niet dat ze met hun tenen tellen, maar in plaats van hun vingers op te steken, vouwen ze deze naar hun handpalm toe. Bovendien kunnen ze tot 9 tellen met slechts één hand. Erg knap, nietwaar?
We leggen het u uit: de open hand betekent 0, de ingeklapte duim geeft 1 aan; voor 2 voegt men de wijsvinger toe; voor 3 voegt men de middelvinger erbij; voor 4 vouwt men de eerste vier vingers en de gesloten vuist betekent 5.
Vervolgens steekt u één of meer vingers op voor de volgende cijfers. Bijvoorbeeld: 6 krijgt u door de pink op te steken met een gesloten hand; u voegt de ringvinger toe voor 7, enzovoort tot 9. En hoe zit het met 10? U hoeft alleen maar een 1 te maken met de linkerhand en een 0 met de andere hand. Volgt u mij?
👃 Over uzelf praten door naar het puntje van uw neus te wijzen
Bron: livejapan.com
Als een Japanner midden in een gesprek met zijn wijsvinger naar het puntje van zijn neus wijst, wees dan niet verbaasd; hij doet niet de clown, nee… Dat betekent simpelweg dat hij over zichzelf praat. Waar westerlingen instinctief hun hand op hun borst leggen, hebben de bewoners van de archipel de gewoonte om naar het puntje van hun neus te wijzen. Dit verschil in lichaamstaal kan vrij grappig zijn, vooral wanneer u het niet verwacht.
🖐️ Nee zeggen met uw lichaam
Weet dat men in Japan nooit direct “nee” tegen u zal zeggen, omdat dat niet hoort. Het is namelijk ondenkbaar om uw gesprekspartner in het Land van de Rijzende Zon te kwetsen. In plaats daarvan zal men de uitdrukking “Ik zal kijken” of “Dat wordt lastig…” gebruiken. Dus, hoe leest u tussen de regels door en weet u of het een echte “negatieve nee” is? De lichaamstaal maakt het verschil. Mannen hebben de neiging om zich op de achterkant van hun hoofd te krabben met een verwarde blik. Japanse vrouwen waaieren met hun hand voor hun gezicht, of draaien hun handpalmen naar u toe met een verlegen mimiek of een kleine, gespannen glimlach.
🙅♀️ Het gebaar dat “onmogelijk” betekent
Hoewel Japanners niet graag “nee” zeggen om hun gesprekspartner niet te kwetsen, draaien ze er niet omheen om een verbod aan te geven. Een kruis met de handen of de onderarmen, vergezeld van een “dame”, betekent duidelijk dat iets onmogelijk is. U kunt deze houding bijvoorbeeld zien wanneer de toegang tot een restaurant wordt geweigerd omdat het volgeboekt is. Met dit volkomen expliciete Japanse gebaar kunt u zich niet vergissen.
😸 Iemand wenken om te komen
Bron: likejapan.com
Als iemand dit gebaar naar u maakt, denkt u misschien dat men u wegstuurt, terwijl het in feite precies het tegenovergestelde is. De hand die heen en weer beweegt met de handpalm naar beneden gericht, is een typisch Japans gebaar om iemand te wenken. Herinnert u zich de beroemde maneki-neko, dat beeldje van een kat die zijn poot optilt en deze beweging maakt bij de ingang van Japanse winkels? In de archipel betekent maneki neko « uitnodigende kat ».
✋ Beleefd door de menigte bewegen
Bron: bibliblog.net
Dit kan erg nuttig zijn in metrostations of treinstations in Tokio die vol met mensen staan: Om mensen beleefd te vragen u door te laten, hoeft u alleen maar uw hand opzij te houden, ter hoogte van uw gezicht, met de vingers tegen elkaar alsof u de menigte in tweeën splitst. Zo kunt u zich een weg banen en met gebogen hoofd en neergeslagen ogen vooruitlopen terwijl u zich verontschuldigt, zodat u uw metro of trein niet mist.
👌 De dubbele betekenis van het OK-gebaar
Terwijl in westerse landen de hand die een cirkel vormt met de duim en wijsvinger “OK” of “alles is in orde” betekent, “zoals bij het duiken“, kan dit eenvoudige gebaar in Japan aangeven dat men over geld gaat praten. Afhankelijk van de context kan het OK-teken uitdrukken dat “het akkoord is” of aankondigen dat men over geld spreekt. Hetzelfde symbool, uitgevoerd met een horizontale arm, stelt namelijk een muntstuk voor. Dus, pas op voor misverstanden!
👋 De hand voor de neus bewegen
Bron: likejapan.com
Lichaamstaal in Japan kan toeristen soms verrassen. Wees gerust, als een Japanner zijn hand voor zijn neus houdt en deze heen en weer beweegt terwijl u tegen hem praat, betekent dit niet dat hij gaat niezen of dat u stinkt. Het is eerder een manier om u te laten zien dat hij het niet eens is met wat u beweert en dat hij er anders over denkt dan u.
✌️ Het beroemde V-teken voor de camera
Als het opsteken van de wijs- en middelvinger in de rest van de wereld “overwinning” betekent en een vredesteken vertegenwoordigt dat dateert van het einde van de Tweede Wereldoorlog, dan is dat in de archipel zeker niet het geval. In feite komt dit symbool van een popicoon die dit gebaar maakte tijdens een fotoshoot voor het merk Konica. Japanse vrouwen gebruiken de V ook om fotogenieker te zijn, omdat het lijkt alsof het hoofd er kleiner door lijkt. Wij laten het aan u over om het te testen…
🤲 Gebruik beide handen om te geven en te ontvangen
In Japan zijn er verschillende beleefdheidsregels die u moet respecteren wanneer u iemand een cadeau geeft. Dit cadeau moet bijvoorbeeld bij voorkeur in een neutrale tas worden vervoerd om onopgemerkt te blijven. De verpakking moet onberispelijk zijn. Een geschenk moet privé worden gegeven en alleen worden geopend. Evenzo wordt een cadeau altijd met beide handen gegeven en ontvangen. Dit toont het belang aan dat u hecht aan deze delicate attentie. Als u slechts één hand gebruikt, zult u er onbeleefd uitzien. Tot slot is het gebruikelijk om te buigen om te bedanken en uw dankbaarheid aan de ander te tonen.
Zoals u zult begrijpen; wanneer u een land bezoekt met een cultuur die sterk verschilt van de onze, kan non-verbale communicatie behoorlijk verwarrend zijn. Wanneer lichaamstaal verkeerd wordt geïnterpreteerd, kan dit u soms in gênante situaties brengen. Daarom is het beter om deze enkele Japanse gebaren te kennen die u waarschijnlijk voor enkele blunders zullen behoeden.
