In de tijd van het coronavirus, waarin mondkapjes nog nooit zo alomtegenwoordig zijn geweest, en hoewel de Japanners bijzonder dol zijn op masuku 😷, gaan we het over een heel ander soort masker hebben.
Traditionele Japanse maskers nemen een belangrijke plaats in binnen de Japanse cultuur. In het kabuki-theater maken ze het mogelijk om een personage te belichamen, zoals een demon, of om een uitdrukking weer te geven, zoals woede. Elk masker heeft een eigen betekenis.
Ook vandaag de dag worden traditionele maskers nog steeds gebruikt door theateracteurs of shinto-dansers. U kunt ze ook zien in heiligdommen of tijdens de vele Japanse festivals die het ritme van het land bepalen.
Zou u ze kunnen herkennen? 🧐
Ontdek de oorsprong en de betekenis van de meest populaire Japanse maskers!
🎭 De oorsprong van Japanse maskers
Als kunstobjecten, religieuze voorwerpen of rituele attributen zijn maskers alomtegenwoordig in de meeste culturen ter wereld. De oudste Japanse overblijfselen dateren uit de prehistorie. In die tijd werden ze gemaakt van klei, met uitzondering van het beroemde Ataka-masker, dat uit een schelp was gesneden. Gezien de aanwezigheid van gaten, kunt u zich voorstellen dat Japanse maskers toen al ontworpen waren om op het gezicht te worden gedragen.
Later werden ze, volgens een oude Japanse traditie, door dansers gedragen voor religieuze culten, zoals het Gigaku-masker. De kamen, of “voorbijgaande gezichten”, werden uit Korea geïmporteerd om de kunst van dans, zang en muziek te vieren, voordat ze rond de 14e eeuw door het nô- en kyōgen-theater werden gebruikt.
Het is dus het Japanse theater dat deze eeuwenoude traditie in de Japanse cultuur in stand heeft gehouden.
Als belangrijk element van het stuk komt het masker op het toneel tot leven. Door het voor zijn gezicht te dragen, versmelt de acteur met het personage. Zo telt het nô-theater als dramakunst meer dan 250 verschillende entiteiten (geesten, demonen, mannen, vrouwen, ouderen). De maskers staan erom bekend dat hun uitdrukking varieert naargelang de hoek waaronder ze worden gehouden. Wat de kyōgen-maskers betreft, deze hebben een komisch uiterlijk en een absurde overdrijving.
Het masker van het Kabuki-theater, het derde Japanse theatergenre, werd al snel vervangen door een complexe en uitgebreide make-up die aan een zeer strikte code voldeed.
Het vervaardigen van Japanse maskers, een eeuwenoud ambacht
In de 16e eeuw leidde de invloed van het nô-theater tot het ontstaan van een ambacht voor het maken van maskers, waarvan Sankôbô de eerste beeldhouwer was. Vervolgens richtte hij verschillende scholen op om zijn expertise over te dragen.
De traditionele Japanse maskers worden gesneden uit een stuk hout van cipressen, bedekt met loodwit, en vervolgens gekleurd en gelakt. De details worden geschilderd met Chinese inkt en men kan zelfs paardenhaar vinden als haar of andere beharing.
Hun bijzonderheid: hun gelakte oppervlak dat spel van schaduw en licht creëert, waardoor ze meerdere facetten krijgen. 😮
De populairste Japanse maskers zijn vaak geïnspireerd op yokai, deze bovennatuurlijke Japanse wezens die de legendes en volksgeloven bevolken. Laten we ze samen ontdekken! 😃
👺 Het Tengu-masker, het gevreesde wezen van de bergen
Dit Japans demonenmasker met een karmozijnrood gezicht en een angstaanjagende blik is zeer wijdverspreid in de Japanse folklore. Met zijn lange rode neus is hij gemakkelijk herkenbaar! Volgens de legende zou dit aanhangsel een overblijfsel zijn van zijn verleden als vogel, nadat hij mens was geworden. Bovendien wordt de Tengu-demon vaak afgebeeld met een paar vleugels op de rug.
Beschouwd als zowel een yokai als een kami (Japanse godheid), belichaamt deze Japanse demon die oorlog aankondigt de geest van de berg, die door de Japanners zo wordt gevreesd. ⛰️
De tengu-maskers zijn erg populair in het noh-theater en voor shinto-vieringen. Bovendien, als men in Japan tegen u zegt dat “u een Tengu bent“, betekent dit dat u bijzonder pretentieus bent.
😈 Het Oni-masker, de niet zo kwaadaardige demon
Woedend gezicht, scherpe tanden, duivelshorens… Men kan wel zeggen dat het Oni-masker er niet echt sympathiek uitziet! U zult dan ook niet verbaasd zijn als ik u vertel dat het de slechte invloeden belichaamt die proberen bezit te nemen van het huis.
Elk jaar hebben de Japanners de gewoonte om de Oni ver van hun huis te verjagen. Dit feest, Setsubun of “het bonenwerpfeest” genoemd, vindt plaats op 3 februari en markeert de overgang van de winter naar de lente.
Tijdens dit bijzondere ritueel draagt een familielid een demonmasker om de Oni te belichamen die rond het huis sluipt. De kinderen, gewapend met een handvol bonen, vinden het leuk om deze naar hem te gooien om hem te verjagen. Zodra de demon is verdreven, kunnen geluk en voorspoed bezit nemen van de plek voor het komende jaar. 😊
Tijdens het Nieuwjaar bestaat er in het noorden van Japan een ander ritueel waarbij de inwoners Oni-maskers dragen om ongehoorzame kinderen bang te maken, vergelijkbaar met Zwarte Piet: de Namahage. In ruil voor offers en Sake brengen zij gezondheid en welvaart aan de hele familie.
🦊 Het Kitsune-masker, de magische vos van shinto-festivals
Dit vossenmasker uit Japanse verhalen bedekt de gezichten van festivalgangers tijdens shinto-ceremonies. Als boodschapper van Inari, de godin van rijst, handel en voorspoed, is de Kitsune een yokai die net zo vereerd wordt als een kami (godheid). Daarom dragen Japanners tijdens ceremonies een masker met zijn beeltenis… Om gunsten af te dwingen en zo een goede oogst te verzekeren! 🌾
Deze Japanse vos, sluw en ondeugend, bezit vele krachten, waaronder die om te veranderen in een mooie jonge vrouw. In deze menselijke gedaante vermaakt hij zich door mannen die te trots zijn te verleiden om hen vervolgens voor de gek te houden. Wilt u meer weten? Ontdek ons artikel gewijd aan de Kitsune!
Als u hem een offer wilt brengen, breng dan eens een bezoek aan het Fushimi Inari Taisha-heiligdom, gelegen in het zuiden van Kyoto. ⛩️
👹 Het Hannya-masker, de geduchte boze demon
Het masker van deze Oni-demon is een van de populairste in Japan. Zeer vaak afgebeeld in het theater of in films, keert Hannya, de geest van een jonge vrouw, terug uit de dood om wraak te nemen. Haar woede en jaloezie zijn geducht, dus ik raad u aan haar niet te veel uit te dagen. 😅
Het Hannya-masker stelt een toornig gezicht voor met twee scherpe hoorns, grote droevige en hatelijke ogen, een demonische glimlach met scherpe hoektanden en warrig zwart haar. Het verschijnt regelmatig in nô-theaterstukken.
Het is verkrijgbaar in verschillende kleuren met elk een andere betekenis: rood staat voor passiemisdaad en jaloezie; groen voor woede en razernij. Als het hoofd naar beneden is gekanteld, zult u een uitdrukking vol verdriet zien, maar zodra het hoofd wordt opgeheven, is het woede die u in deze ogen zult lezen. 👿
🔥 Het Hyottoko-masker, de god van het vuur
Wie heeft er nooit van gedroomd om goud te produceren met zijn navel? 😂 Dat is de kracht van Hyottoko, een legendarische jongeman in Japan.
Zijn grappige gezicht wordt op een zeer originele manier afgebeeld met een ronde mond die geacht wordt in een rietje van bamboe te blazen om het vuur aan te steken, zoals Johnny Hallyday. Want ja, hij is ook de God van het Vuur! Hij brengt geluk aan de families van de overledenen.
Hyottoko-maskers worden veelvuldig gebruikt tijdens traditionele Japanse dansen om geluk te brengen.
💰 Het Okame-masker, de vrolijke vrouw
Dit lachende masker met kinderlijke trekken is een echt geluksbrenger en brengt geluk en een lang leven. In werkelijkheid is dit de vrouwelijke versie van Hyottoko, met wie zij zeer vaak als duo verschijnt. Ze wordt ook wel “Otafuku” genoemd, wat fortuin betekent. 💰
U vindt haar vooral in de kleine steden. Wat mij betreft, ik heb een Okame-masker besteld, u weet maar nooit, voor het geval dat ik fortuin zou kunnen maken.
😱 De menpô, het angstaanjagende samoerai-masker
Japans menpô-masker; Traditionele samoerai-harnas.
De samoerai, dappere Japanse krijgers, droegen harnassen die hen van top tot teen beschermden. Op het gezicht had de menpô als rol om tegenstanders af te schrikken door een woeste mond uit te beelden.
Deze maskers, gesmeed uit ijzer of leer, waren vaak gelakt en versierd met details die deden denken aan de beroemde yōkai of Japanse godheden. Vreemd genoeg heeft men niet echt zin om tegenover een leger samoerai met duivelse gezichten te staan 😨
😆 Bijzonder: Het Japanse masker van Jacques Chirac
Japans masker van Ôbeshimi; marionet van Jacques Chirac in Les Guignols de l’info.
Nee, u droomt niet, er bestaat inderdaad een dubbelganger van Jacques Chirac, of beter gezegd van zijn marionet uit Les Guignols de l’info. 😂 In 2015 ging het Japanse masker, dat deel uitmaakte van de tentoongestelde nô-theatermaskers in het museum Georges-Labit, de sociale media rond omdat de gelijkenis met de voormalige president van de Republiek zo grappig is, al zijn de gelaatstrekken nog uitgesprokener.
Vergis u niet, het gaat in werkelijkheid om Ôbeshimi, een bijzonder kwaadaardige demon. Niets te maken met ons voormalig staatshoofd, die nochtans erg hield van de Japanse cultuur.
🤔 En wat is er vandaag de dag geworden van Japanse maskers?
Japans Oni Genji-demonmasker; personage uit het videospel Overwatch.
Sinds mensenheugenis fascineren traditionele Japanse maskers. Als symbolen van de Japanse cultuur duiken ze overal op in de moderne samenleving. Zo kunt u in de animatiefilm “Spirited Away” van Hayao Miyazaki een nô-masker zien bij de personages, de beroemde Sans-Visage.
Op dezelfde manier zijn deze kunstobjecten een bron van inspiratie voor vele creatieve gebieden, zoals de videogame “The Legend of Zelda” of tatoeages.
Voor de Japanners dienen maskers vooral om het spectaculaire aspect en de parade tijdens feestelijke evenementen en religieuze vieringen te benadrukken.
No-Face in Spirited Away; Videogame The Legend Of Zelda.
Zo, u weet nu alles over de beroemde Japanse maskers. Als u zich ook wilt transformeren in een Tengu of als u op zoek bent naar een decoratief kunstobject om uw interieur te doordrenken met Japanse cultuur en uzelf geluk te brengen, aarzel dan niet om een kijkje te nemen in onze winkel.
