In Japan bestaan er honderden geluksbrengers, talismannen en amuletten die verschillen per regio, godheid, overtuiging en levensgebied (gezondheid, geluk, fortuin, liefde, rijkdom, succes…). Deze geluksbrengers worden in het Japans engimono genoemd. Een grote meerderheid van de Japanners gelooft in goed (en slecht) geluk, en veel mensen bezitten een of meerdere engimono. Over het algemeen koopt u deze talismannen in tempels en heiligdommen. Het beste moment om er een aan te schaffen is kort na Nieuwjaar, om zo verzekerd te zijn van geluk en voorspoed voor het komende jaar. Of u er nu in gelooft of niet, Japanse geluksbrengers zijn ook prachtige souvenirs om mee te nemen van uw reis. In dit artikel stellen we 15 van de meest populaire Japanse geluksbrengers aan u voor (zowel bij Japanners als bij toeristen).
Maneki Neko, de gelukskat
De maneki neko is een beeldje dat een lachende kat voorstelt, zittend op zijn achterwerk met een of twee voorpoten opgeheven boven zijn oor. Sommige beeldjes hebben een beweegbare poot die heen en weer zwaait. Voor Japanners nodigt dit gebaar mensen uit om naar hen toe te komen, hoewel westerlingen dit eerder als een afscheidsgebaar zouden zien. Overigens kan de term “maneki neko” vertaald worden als “de kat die uitnodigt“.
Deze Japanse gelukskat staat erom bekend geluk, voorspoed en vreugde aan te trekken voor zijn eigenaar. In Japan kunt u hem bij de ingang van winkels en bedrijven vinden om klanten aan te trekken. Er bestaan talloze legendes over de maneki neko die vertellen over zijn oorsprong en geschiedenis.
Daruma, het symbool van doorzettingsvermogen
De daruma is een rond beeldje van papier-maché met grote open ogen, imposante snorren, dikke wenkbrauwen en een zeer intense gezichtsuitdrukking. Ze zijn vaak rood, maar tegenwoordig zijn ze in verschillende kleuren verkrijgbaar. De daruma is een Japanse geluksbrenger die u helpt bij het verwezenlijken van uw diepste wens.
Wanneer u een daruma-pop koopt, zijn de ogen leeg, zonder iris. De eerste stap is het schilderen van het eerste oog terwijl u uw wens of doel formuleert. Dit doel moet haalbaar zijn, want de pop verricht geen wonderen. Vervolgens plaatst u het beeldje op een prominente plek in huis, zodat u het elke dag ziet. De fysieke aanwezigheid herinnert u aan het doel dat u uzelf heeft gesteld en zet u aan tot actie. Zodra uw doel is bereikt, kunt u het tweede oog schilderen.
Maar waar komt deze pop zonder armen of benen vandaan? Het vreemde verhaal van de Daruma is verbonden met dat van de monnik Bodhidharma, de grondlegger van het Zenboeddhisme in Japan, die negen lange jaren mediteerde zonder te bewegen en zonder te slapen, tot hij zijn ledematen verloor.
Omamori, het beschermende amulet
Een omamori heeft de vorm van een klein tasje van stof (brokaat of zijde) dat kleurrijk en prachtig versierd is. Dit kleine tasje bevat meestal een talisman of een stukje papier waarop een gebed en de naam van de godheid die ons moet beschermen staan geschreven. Eenmaal gesloten, mag u het niet meer openen, omdat u anders ongeluk kunt aantrekken.
De omamori zijn zeer krachtige beschermende amuletten. De in de stof geborduurde kanji-tekens geven aan op welk levensgebied het amulet effectief is: geluk, liefde, gezondheid, geld, schoolsucces en nog veel meer. Om van de bescherming van dit Japanse amulet te profiteren, is het raadzaam het altijd bij u te dragen. Sommigen stoppen het in hun portemonnee, anderen gebruiken het als sleutelhanger. In Japan kunt u deze geluksbrenger in de meeste heiligdommen en boeddhistische tempels kopen.
Omikuji, het papier dat de toekomst voorspelt
(Credit: japanda.fr)
De omikuji is een strookje papier waarop een goed of slecht voorteken staat geschreven. In het Japans betekent de term omikuji “de wil van God volbrengen”. Vroeger was het gebruikelijk om de goden om advies te vragen voordat men een grote beslissing nam, en dit willekeurig getrokken stukje papier diende als goddelijke boodschap. Tegenwoordig worden omikuji vooral getrokken tijdens het eerste bezoek van het jaar aan een tempel of heiligdom. Hiervoor hoeft u slechts een kleine gift te doen (100 tot 200 yen) om willekeurig een stokje te trekken waarop een nummer staat dat correspondeert met een lade. Door de lade te openen, ontdekt u een opgerold stukje papier met de voorspelling. Als het een zegen is, kunt u dit papiertje zorgvuldig in uw portemonnee bewaren. Als het daarentegen een vloek is, kunt u het strookje papier rond een dennentak of aan een draad op het terrein van het heiligdom knopen, zodat het ongeluk u niet naar buiten volgt.
Ema, het houten bordje dat wensen vervult
Als u het geluk heeft een shinto-heiligdom in Japan te bezoeken, zult u ongetwijfeld talloze kleine houten bordjes zien hangen, met een tekening aan de ene kant en een wens aan de andere kant. Deze houten bordjes heten ema en maken het mogelijk om in het openbaar een wens op te schrijven in de hoop dat deze gelezen wordt door de kami – of shinto-godheid – die in het heiligdom verblijft. Iedereen kan de wens opschrijven die hij wil. Zo zult u verzoeken vinden voor de bescherming van de familie, een goede gezondheid, zakelijk succes of geluk in de liefde. Tijdens examenperiodes gaan veel studenten naar een van de heiligdommen die gewijd zijn aan de god van de studie om hun wens voor succes op een ema te schrijven.
Senbazuru, de slinger van duizend origami-kraanvogels
De senbazuru is een slinger bestaande uit 1000 origami-kraanvogels, die met een draad aan elkaar zijn verbonden. Deze geluksbrenger vindt zijn oorsprong in een oude Japanse legende die vertelt dat “iedereen die in staat is om 1000 origami-kraanvogels te maken, zijn diepste wens in vervulling zal zien gaan”. Meestal gaat het om een wens voor genezing, een goede gezondheid en een lang leven. De kraanvogel is immers een vogel van goed voorteken in Japan en een symbool van een lang leven, want er wordt gezegd dat “de kraanvogel tot 1000 jaar kan leven”. De senbazuru wordt vaak cadeau gedaan aan een ziek persoon om een spoedig herstel te wensen, of bij een bruiloft of geboorte om een lang leven vol geluk toe te wensen.
Koinobori, de gelukskarper voor jongens
In het Japans betekent de term koinobori “karpervlag” en verwijst naar een windzak in de vorm van een koi-karper. Deze siervis met zijn diverse kleuren is een symbool van kracht, moed, doorzettingsvermogen, succes en mannelijkheid in Japan. Een Chinese legende vertelt dat de koi-karper, na het stroomopwaarts zwemmen van de Gele Rivier, in een draak zou veranderen voordat hij opstijgt.
De koinobori worden aan een bamboe paal gehesen tijdens de nationale feestdag Kodomo no hi, die elk jaar op 5 mei plaatsvindt. Hoewel de naam van dit feest vertaald kan worden als “kinderdag”, is het specifieker bedoeld om alle jongens van het land te vieren (meisjes hebben ook hun eigen festival op 3 maart, bekend als Hina matsuri). Tijdens deze feestdag laten families met een of meer jongens koinobori voor hun huis wapperen om een eerbetoon te brengen aan de kracht en het doorzettingsvermogen van de karpers, twee kwaliteiten die zeer gewenst zijn bij jongens.
Aan het uiteinde van de bamboe paal hangen meestal meerdere koinobori. De eerste karper, zwart van kleur, is de grootste en vertegenwoordigt de vader. De tweede karper is rood en vertegenwoordigt de moeder. Ten slotte wordt elk kind van het gezin gesymboliseerd door een kleine karper.
Kokeshi, de pop die geluk en voorspoed belichaamt
Kokeshi-poppen zijn traditionele Japanse objecten die oorspronkelijk uit de regio Tōhoku in het noorden van Japan komen. Ze zijn handgemaakt van hout en onderscheiden zich door hun eenvoudige vorm: een cilindrisch lichaam zonder armen of benen, bekroond met een rond hoofd. Hun uiterlijk wordt vaak verfraaid met delicaat geschilderde bloemmotieven, die de schoonheid van de natuur symboliseren.
Naast hun esthetische aspect zijn de Kokeshi beladen met een sterke symboliek. Ze worden traditioneel gegeven als teken van vriendschap of liefde en belichamen wensen voor geluk en voorspoed. In de Japanse cultuur worden deze poppen beschouwd als geluksbrengers die in staat zijn om huishoudens te beschermen tegen boze geesten en een sereen leven voor hun eigenaren te garanderen.
Door hun eenvoud en rustgevende uitstraling blijven de Kokeshi degenen verleiden die wat Japanse wijsheid en geluk in hun dagelijks leven willen brengen.
Shichi fukujins, de zeven goden van geluk
De Shichi fukujins zijn zeven godheden van geluk, vreugde en voorspoed. Als we hun naam ontleden, zien we dat shichi “zeven” betekent, fuku “geluk” en jin “god”. In Japan wordt het getal 7 geassocieerd met geluk en deze godheden symboliseren de zeven deugden van de mens: een lang leven, eerlijkheid, toegeeflijkheid, waardigheid, goedheid, populariteit en kansen. Ze worden vaak afgebeeld aan boord van een schip dat bekend staat als Takarabune, het schip met de schatten.
Op de vooravond van het Japanse Nieuwjaar dalen deze zeven goden van geluk af naar de aarde aan boord van de Takarabune om de meest verdienstelijken te belonen door hen geluk en voorspoed te schenken voor het komende jaar.
- Hotei (布袋): god van overvloed, vervulling en tevredenheid. Met zijn glimlach en dikke buik wordt hij in het Westen vaak verward met Boeddha.
- Daikokuten (大黒天): god van rijkdom, voorspoed en handel. Hij wordt afgebeeld met een rond en lachend gezicht, een dikke buik, een zak rijst en een soort magische houten hamer (uchide no kozuchi).
- Ebisu (恵比寿): god van vissers, kooplieden en eerlijk werk. Hij wordt afgebeeld met een vis in de ene hand en een hengel in de andere.
- Jurojin (寿老人): god van een lang leven. Hij wordt vaak afgebeeld met een witte baard en een wandelstok.
- Fukurokuju (福禄寿): god van een lang leven, wijsheid en mannelijkheid. Hij wordt afgebeeld als een kale oude man met een langwerpig hoofd, een witte baard en een wandelstok.
- Bishamonten (毘沙門天): krijgsgod, beschermer van de boeddhistische wet en leider van de vier bewakers van Boeddha. Hij wordt afgebeeld met een harnas, een pagode in de ene hand en een speer in de andere.
- Benzaiten (弁財天): godin van kennis, kunst en wetenschap, welsprekendheid en schoonheid. Als enige vrouw in de groep wordt ze vaak afgebeeld met een biwa (Japans snaarinstrument) en een slang aan haar zijde.
De oorsprong van deze zeven goden is een prachtig getuigenis van de vermenging van religies in Japan. Immers, alleen Ebisu is een Japanse godheid afkomstig uit het shintoïsme. Daikokuten, Bishamonten en Benzaiten vinden hun oorsprong in de hindoeïstische religie, terwijl Hotei, Jurojin en Fukurokuju afkomstig zijn uit de boeddhistische en taoïstische religies van China.
Tanuki, de ondeugende bewaker van voorspoed
De Tanuki is een legendarisch wezen uit de Japanse folklore, vaak afgebeeld als een wasbeerhond met een ondeugende uitdrukking. Vaak geïllustreerd met een ronde buik, een strooien hoed en een fles sake, staat de Tanuki bekend als een meester in transformatie en welwillend bedrog. In de Japanse cultuur symboliseert hij geluk, voorspoed en sluwheid. Het is gebruikelijk om Tanuki-standbeelden voor winkels te vinden, waar ze dienen als talismannen om voorspoed en geluk aan te trekken.
Komainu en Shisa, de beschermers bij de poorten van geluk
De Komainu en Shisa zijn iconische bewakers van de Japanse cultuur. De Komainu, vaak “leeuwhonden” genoemd, worden voor shinto-heiligdommen geplaatst om de heilige plaatsen te beschermen. De Shisa zijn vergelijkbare mythologische wezens uit Okinawa, meestal in paren geplaatst op daken of bij de ingang van huizen. Terwijl de een, met de mond open, boze geesten verjaagt, houdt de ander, met de mond gesloten, het geluk vast. Deze standbeelden symboliseren bescherming, veiligheid en welzijn, en waken over huizen en heiligdommen tegen kwaadwillende krachten.
Teru Teru Bozu, de pop die de regen verjaagt
De Teru Teru Bozu is een kleine traditionele Japanse pop gemaakt van witte stof of papier, vaak opgehangen aan ramen of buiten huizen. De naam vertaalt zich als “glim-glim monnik”, verwijzend naar zijn vermogen om mooi weer te brengen. Japanners maken en hangen deze poppen op, vooral voor belangrijke evenementen of plantperiodes, in de hoop regen af te weren en een zonnige hemel aan te trekken. De Teru Teru Bozu is een symbool geworden van een wens voor mooi weer en, in bredere zin, voor het uitkomen van hoop en verlangens.
Inu Hariko, de trouwe hond die over de familie waakt
De Inu Hariko is een beeldje van papier-maché dat een hond voorstelt, afkomstig uit de Edo-periode. Dit beeldje is bijzonder populair als geluksbrenger voor kinderen en zwangere vrouwen. Omdat de hond een symbool is van loyaliteit en bescherming in de Japanse cultuur, wordt de Inu Hariko cadeau gedaan om gezondheid, geluk en veiligheid te brengen aan pasgeborenen en hun moeders. Vaak felgekleurd en versierd met traditionele motieven, is de Inu Hariko een symbool van familiegeluk en welwillendheid.
Akabeko, de rode koe die gezondheid en moed brengt
De Akabeko is een rode koe van papier-maché uit de regio Aizu in Japan. Volgens de legende hielp dit wezen bij het bouwen van een boeddhistische tempel en weigerde het de plek te verlaten nadat het werk was voltooid. De Akabeko is vandaag de dag een symbool van veerkracht, moed en een goede gezondheid. Traditioneel gegeven aan kinderen, wordt aangenomen dat ze beschermt tegen ziekten, in het bijzonder pokken. Met zijn charmant wiebelende nek is de Akabeko niet alleen een traditioneel speelgoed, maar ook een geluksbrenger die wensen voor gezondheid en kracht overbrengt.
Kit Kat, de chocoladereep van succes
Ja, u leest het goed, we hebben het hier over de beroemde Kit Kat chocoladereep, die u koopt bij de automaat bij het koffiezetapparaat op uw kantoor. Waar er in Frankrijk slechts twee of drie smaken zijn, bestaan er in Japan honderden verschillende smaken, waaronder de beroemde Kit Kat met matchathee, zoete aardappel, kersenbloesem of zelfs sojasaus! Maar wat doet dit chocoladesnoepje in deze lijst met Japanse geluksbrengers?!
In Japan wordt de naam van dit merk uitgesproken als “kitto katto” en lijkt het erg op de Japanse uitdrukking “kitto katsu“, wat vertaald kan worden als “succes gegarandeerd!”. Deze uitdrukking wordt vaak door studenten gebruikt voor een examen, net als een “veel succes!“. Bij aankomst in Japan richtte het merk Kit Kat zijn reclamecampagnes op deze gelijkenis om zich te vestigen als “de chocolade van het geluk“. En het was een groot succes. Schoolsucces is erg belangrijk in Japan en in deze cultuur vol overtuigingen had de chocoladereep geen moeite om een kleine geluksbrenger te worden in de ogen van de Japanners, een cadeau om aan een student te geven voor een examen.
Verrast dit verhaal u? Toch is het niet de eerste keer dat een merk, door middel van marketingstrategie, erin slaagt zich in de Japanse cultuur te nestelen. Sinds de jaren 70 rijmt de traditionele kerstmaaltijd in Japan voor een overgrote meerderheid van de Japanners op KFC.
